{"id":790,"date":"2013-04-09T16:25:23","date_gmt":"2013-04-09T15:25:23","guid":{"rendered":"http:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/?page_id=790"},"modified":"2019-07-24T10:23:32","modified_gmt":"2019-07-24T09:23:32","slug":"achtergrondinformatie-improvisatietheater-theatersport","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/volwassenen\/workshop-improvisatietheater-en-theatersport\/achtergrondinformatie-improvisatietheater-theatersport\/","title":{"rendered":"Informatie improvisatietheater & theatersport"},"content":{"rendered":"

Wat is improvisatietheater?<\/strong>
\nImprovisatietheater<\/b>\u00a0(vaak afgekort tot\u00a0improv<\/b>\u00a0of\u00a0impro<\/b>) is elke vorm van\u00a0theater<\/a>\u00a0waarbij de\u00a0spelers<\/a>\u00a0het\u00a0verhaal<\/a>, de\u00a0personages<\/a>\u00a0en de\u00a0dialogen<\/a>\u00a0ter plaatse verzinnen. Ze stappen dus de\u00a0sc\u00e8ne<\/a>\u00a0op met een beperkt aantal elementen (vaak suggesties uit het publiek) zoals de locatie waar de sc\u00e8ne zich afspeelt, of het soort personage dat ze spelen, en improviseren de rest op het moment zelf. Improvisatievoorstellingen zijn vaak komisch, maar er zijn ook improvisatievormen die niet noodzakelijkerwijs humoristisch van opzet zijn.<\/p>\n

Veel improvisatiespelers werken ook met script in niet-improvisatievoorstellingen en technieken uit de improv worden vaak ook in standaard theaterlessen aangeleerd. Awareness, luisteren, focus, vertrouwen en instinctief of spontaan handelen worden belangrijke vaardigheden voor alle typen\u00a0acteurs<\/a>\u00a0geacht.<\/p>\n

Sommige toneelgroepen kennen een traditie om aan een nieuwe theatervoorstelling te werken met behulp van improvisaties tijdens repetities. Omdat zij voor publiek echter niet meer improviseren, is dit een vorm van \u2018schrijven\u2019 van het stuk, en valt het niet onder improvisatietheater.<\/p>\n

Vroeger<\/strong>
\nImprovisatietheater is zo oud als theater zelf, misschien zelfs nog ouder. Door de geschiedenis heen vinden we ook echt gecultiveerd improvisatietheater, zoals bij de\u00a0Commedia dell’arte<\/a>, waar een vaste verzameling personages met een traditioneel bepaald karakter vrijelijk improviseerde op de grote lijnen die in een summier scenario waren vastgelegd. Een aantal belangrijke grondleggers van het hedendaagse improvisatietheater zijn\u00a0Keith Johnstone<\/a>\u00a0als het gaat om korte vormen (waaronder\u00a0theatersport<\/a>),\u00a0Del Close<\/a>\u00a0als het gaat om lange vormen en\u00a0Viola Spolin<\/a>.<\/p>\n

Korte vormen van improvisatietheater<\/strong>
\nDe populaire\u00a0kortevormimprov<\/b>\u00a0bestaat uit korte sc\u00e8nes die normaal gesproken gebaseerd zijn op een voorafgesproken spelvorm, structuur of idee en worden door de spelers uitgespeeld op basis van een door het publiek gegeven suggestie. De nadruk ligt vaak op het zo snel mogelijk bouwen van een verhaal. Vele korte vormen zijn ontwikkeld door\u00a0Keith Johnstone<\/a>\u00a0en\u00a0Viola Spolin<\/a>\u00a0en er bestaan verschillende scholen en formats. Naast de afgelijnde bestaande formats worden er heel veel tussenvormen en eigen spelletjes gespeeld (er kan worden ge\u00efmproviseerd op de vooraf bepaalde vorm) wat van dit type improvisatietheater een erg levend genre maakt.<\/p>\n

Markant is dat een aantal van de bestaande formules door sportdisciplines zijn ge\u00efnspireerd:\u00a0theatersport<\/a>\u00a0oorspronkelijk door\u00a0Pro Wrestling<\/a>[1]<\/a><\/sup>, ComedySportz door een amalgaam aan Noord-Amerikaanse teamsporten. De in Franstalige gebieden gespeelde vorm van theatersport,\u00a0Le Match d’Improvisation<\/a>\u00a0is zelfs een soort theatrale vertaling van een\u00a0ijshockeymatch<\/a>, met een speelvlak in de vorm van een (kleine) ijshockeyring, gekleurde hockeyshirts met nummers voor de teams, en een wit-zwart gestreepte trui voor de scheidsrechter. Het competitieve element dat in deze \u2018sport\u2019vormen naar voren komt, is vooral bedoeld om het publiek te amuseren. Competitiviteit tussen spelers werkt juist averechts voor de kwaliteit van de improvisatie. \u2018Tegenstanders\u2019 zullen in goede improvisatiematches dan ook regelmatig elkaar te hulp schieten om sc\u00e8nes te verrijken of te redden.<\/p>\n

Opvallend is dat de meeste vormen die gespeeld worden bij\u00a0kortevormimprov<\/i>\u00a0ooit zijn bedacht als oefening om improvisatievaardigheden aan te leren voor lange vormen, maar bleken genoeg amusementswaarde te hebben om ze ook voor publiek uit te voeren.<\/p>\n

Langevorm improvisatietheater<\/strong>
\nBij\u00a0langevormimprov<\/b>\u00a0cre\u00ebren acteurs een voorstelling waarin sc\u00e8nes vaak met elkaar verweven zijn door middel van het verhaal, de personages of thema’s. Dit type voorstelling neemt vaak de vorm aan van een bestaande type theater, zoals een avondvullende theatervoorstelling of een musical. De meest bekende (en waarschijnlijk ook eerste) lange vorm is de\u00a0Harold<\/a>, ontwikkeld door\u00a0Del Close<\/a>.<\/p>\n

Het verschil tussen korte en lange vormen is soms moeilijk te bepalen. Hiervoor geldt\u00a0de 12 minutenregel<\/i>: elke sc\u00e8ne langer dan 12 minuten is een lange vorm.<\/p>\n

Voor ZieZus geldt dat een korte vorm voorstelling bestaat uit een aantal korte vormen achter elkaar. Voor de voorstelling worden spelvormen gekozen die het best bij de opdracht(gever) passen. Per korte vorm komt een onderwerp aan bod. Wanneer ZieZus lange vormen speelt zijn dit altijd ge\u00efmproviseerde musicals (duur tussen de 25 en 60 minuten) die gaan over het onderwerp waar een opdrachtgever mee komt. Bijvoorbeeld: superMantelzorger, de Musical (een heldenavontuur met het personage mantelzorger in de hoofdrol).<\/p>\n

In Nederland zijn momenteel de volgende vier stromingen het meest bekend.<\/p>\n

    \n
  1. Keith Johnstone<\/a>-vormen<\/b>\u00a0(korte vormen)<\/i>, zoals\u00a0Theatersport<\/a>,\u00a0Gorilla Theatre<\/a>\u00a0en\u00a0Micetro<\/a>\u00a0al heeft deze stroming zich, tot verdriet van Johnstone zelf, zich ontwikkeld tot\u00a0light entertainment<\/a>\u00a0waarbij bizarre sketches en absurdisme de hoofdmoot zijn gaan vormen.<\/li>\n
  2. Lange vormen<\/b>, waarbij technieken uit de shortformimprov worden gecombineerd om avondvullende shows, meestal met doorlopende verhaallijnen te maken. Bij\u00a0Long Form<\/i>\u00a0wordt meer dan bij shortform op een plot, drama en spanningsboog gemikt.<\/li>\n
  3. De vloer op<\/a><\/b>. Bij deze vorm, naar het gelijknamige, langlopende televisieprogramma van de\u00a0Humanistische Omroep<\/a>, krijgen ervaren acteurs een situatie voorgeschoteld die ze uit mogen spelen in vijf tot vijftien minuten. Nadruk bij deze vorm ligt op de acteurskwaliteiten.<\/li>\n
  4. Stand-upcomedy<\/a><\/b>. Een vorm waarbij \u00e9\u00e9n stand-upper (acteur) komische teksten afwisselt met improvisaties naar aanleiding van reacties uit het publiek. De nadruk bij deze vorm ligt op de grappen en wordt vaak ook niet gezien als een vorm van improvisatietheater.<\/li>\n<\/ol>\n

    Theatersport<\/b>\u00a0is een vorm van\u00a0theater<\/a>\u00a0waarbij, in plaats van voorstellingen, improvisatiewedstrijden voor publiek worden gegeven. Het is bedacht door theaterdocent\u00a0Keith Johnstone<\/a>.<\/p>\n

    Eigenlijk is theatersport een vrij nauw subgenre van het bredere\u00a0improvisatietheater<\/a>, maar de term “theatersport” wordt in Nederland doorgaans algemener gebruikt voor alle vormen van kort, komisch improvisatietheater (kortevormimprov<\/a>).<\/p>\n

    Theatersport is sinds het einde van de 20e eeuw in vele landen over de hele wereld uitgegroeid tot een van de populairste vormen van\u00a0improvisatietheater<\/a>. In Nederland heeft bijna elke stad wel \u00e9\u00e9n of meer teams. In Belgi\u00eb zijn verschillende improvisatietheaterverenigingen, maar geen enkel team speelt de exacte regels van Keith Johnstones “Theatersport”.<\/p>\n

    Op TV<\/strong>
    \nOok op televisie kan\u00a0    improvisatietheater<\/a>\u00a0bekeken worden, maar in televisieformats wordt meestal licht tot compleet afgeweken van de wedstrijdvorm. Zo wordt in Engeland door\u00a0Channel 4<\/a>\u00a0het programma ‘Whose Line Is It Anyway?<\/a>‘[1]<\/a><\/sup>\u00a0uitgezonden. In Nederland was in 1991 bij de\u00a0KRO<\/a>\u00a0‘Glad IJs<\/a>‘[2]<\/a><\/sup>\u00a0te zien, gepresenteerd door\u00a0Berend Boudewijn<\/a>. Later gevolgd door ‘De Lama’s<\/a>‘[3]<\/a><\/sup>, ‘Kannibalen<\/a>‘[4]<\/a><\/sup>\u00a0en ‘Badgasten’, allen bij\u00a0BNN<\/a>. In\u00a0Belgi\u00eb<\/a>\u00a0was er in 1994 het programma ‘Onvoorziene Omstandigheden<\/a>‘[5]<\/a><\/sup>\u00a0van\u00a0Mark Uytterhoeven<\/a>. Sinds september 2012 zendt de\u00a0VARA<\/a>\u00a0het programma ‘In goed gezelschap<\/a>‘[6]<\/a><\/sup>\u00a0uit, een improvisatieprogramma onder leiding van\u00a0Sara Kroos<\/a>\u00a0en\u00a0Thomas van Luyn<\/a>.<\/p>\n

    Bron: Wikipedia<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wat is improvisatietheater? Improvisatietheater\u00a0(vaak afgekort tot\u00a0improv\u00a0of\u00a0impro) is elke vorm van\u00a0theater\u00a0waarbij de\u00a0spelers\u00a0het\u00a0verhaal, de\u00a0personages\u00a0en de\u00a0dialogen\u00a0ter plaatse verzinnen. Ze stappen dus de\u00a0sc\u00e8ne\u00a0op met een beperkt aantal elementen (vaak suggesties uit het publiek) zoals de locatie waar de sc\u00e8ne zich afspeelt, of het soort personage dat ze spelen, en improviseren de rest op het moment zelf. Improvisatievoorstellingen zijn vaak […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3925,"parent":153,"menu_order":52,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"soort_activiteit":[],"leeftijd":[],"thematiek":[],"class_list":["post-790","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/790","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=790"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/790\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2160,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/790\/revisions\/2160"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/153"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=790"}],"wp:term":[{"taxonomy":"soort_activiteit","embeddable":true,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/soort_activiteit?post=790"},{"taxonomy":"leeftijd","embeddable":true,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/leeftijd?post=790"},{"taxonomy":"thematiek","embeddable":true,"href":"https:\/\/ziezus.nl\/eigenzinnig-theater\/wp-json\/wp\/v2\/thematiek?post=790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}